Introductie
De delen van sleutel en slot - soorten
sleutels en soorten sloten
Historisch overzicht sleutels
en sloten
Hoe het begon: De periode voor christus
Afrika
Azie
De sleutel als symbool van hemelse verheffing
tot diepste vernedering
De romeinse periode
Sleutels en sloten uit de vroege en hoge
middeleeuwen
De romaanse periode
De gotische periode
De renaissance
De barok en Rococo periode
Van ambachten naar industrie sleutels
en sloten uit de 19de en 20ste eeuw
De slotenindustrie in West-Vlaanderen
Het museum
Het “Museum voor Sleutel en Slot” bevindt zich in de oude
kistenmakerij van
de Firma Litto N.V.
In het voorjaar van 1998 werd het idee gelanceerd om in dit karaktervolle
fabriekspand de unieke private verzameling “historische sleutels
en sloten” van de Heer Raf Declercq onderdak te verlenen. De Heer Raf Declercq – zelf
gepensioneerde sleutelmaker– is een zeer boeiend personage en een
fervente verteller.
Over de geschiedenis van sleutel en slot werd eveneens een prachtig
geïllustreerd boek uitgegeven met als titel “ Open of dicht – geschiedenis
van sleutel en slot”. De auteurs van het boek zijn: de Heer Raf
Declercq,
de Heer Danny Vanloocke en de Heer Jacques Lem.
Bij de introductie van het boek is de Heer Raf Declercq aan het woord.
Hij licht
er de sluier op over de geschiedenis van sleutels en sloten en we maken
er
kennis met zijn onverdroten honger naar het waarom der dingen. Vervolgens
komt de Heer Danny Vanloocke aan het woord. Als conservator van het museum
schetst de Heer Danny Vanloocke met een uiterste precisie en volledigheid
de geschiedenis van drieduizend jaar sloten en sleutels. Tenslotte geeft
de Heer Jacques Lem een historisch overzicht van de “Slotenindustrie
in
West-Vlaanderen”. Het museum is gelegen te Koksijde.
De Firma Litto N.V.
De Firma Litto N.V., opgericht in 1924, is in België marktleider
in de fabricatie
van sloten en veiligheidscilinders en biedt de consument een uiterst
gedifferentieerd gamma veiligheidssloten en sluitsystemen aan.
Op zijn beurt maakt de Firma Litto N.V. deel uit van de Groep Assa -Abloy.
De Groep Assa -Abloy is op wereldvlak het nummer één als
fabrikant en
leverancier van sloten en aanverwante producten.
Binnen de Groep Assa-Abloy behoudt de NV. Litto zijn zelfstandige positie
als
marktleider terwijl het bedrijf tegelijkertijd kan profiteren van de
wereldwijde
knowhow en de technologische evoluties van zijn partners. De firma draait
een omzet van om en bij de acht miljoen euro en stelt een honderdtal
werknemers tewerk.
De Firma Litto N.V. bevindt zich te Nieuwpoort.
Sleutel en Slot
Vooraleer U te loodsen doorheen drieduizend jaren “Sleutels en Sloten” is
het
gepast de belangrijkheid van het begrip “Sleutel en Slot” in
onze
maatschappij te onderlijnen. Deze woorden hebben een enorme
aantrekkingskracht en worden in ons dagelijks leven veelvuldig gebruikt.
Denken we maar aan de vele zegswijzen en spreuken waarin de sleutel en
het slot voorkomen. “Sleutel en Slot” omvat iets geheimzinnigs
en wekt onze
nieuwsgierigheid voor het onbekende.
Om het met de woorden van Maurice Materlinck uit te drukken: “
Il n’y a rien de plus beau qu’une clé tant qu’on
ne sait pas ce qu’elle
ouvre.”
René Magritte noemt het sleutelgat: “Le sourire du diable”.
Tenslotte onderlijnen de volgende woorden –uit de mond van de Heer
Raf
Declerck - dat in onze huidige welvarende maatschappij “de sleutel
en het
slot” een zeer belangrijke rol spelen in het veiligheids- en/of
onveiligheidsgevoel van de burger: “Sloten en sleutels zijn voor
de brave
burger gemaakt, de slotenmakers en de dieven benutten andere
mogelijkheden om uw woning te betreden.”
 |
DE DELEN VAN SLEUTEL EN SLOT – SOORTEN SLEUTELS EN
SOORTEN SLOTEN
Vooraleer we echt van start gaan met het historische overzicht van sleutels
en sloten, is het noodzakelijk iets meer te vertellen over de onderdelen
van
sleutel en slot.
De sleutel
Bij vrijwel elke sleutel kunnen we vier delen onderscheiden:
Allereerst heb je de ring van de sleutel. Dit is het gedeelte waarmee
je de
sleutel hanteert. Veelgebuikte synoniemen zijn: de kop of greep.
Een tweede deel vormt de steel. De steel kan hol of vol zijn.
Tussen de ring en de steel bevindt zich de kraag meestal bestaande uit één
of meer verhoogde ringen op de steel.
Tenslotte is er de baard van de sleutel, vaak voorzien van repen of
kruisen(zgn. inkepingen.)
Het slot
Sloten bevatten volgende onderdelen:
• De slot- of grondplaat waarop alle onderdelen bevestigd zijn.
•De schoot, dit is het bewegende gedeelte van het slot.
• De veren, ter vergrendeling van de schoot of om die onder spanning te
houden.
• De repen en/of kruisen vormen samen de bezettingen die de veiligheid
moeten garanderen en die soms tot een bezettingshuis worden
omgebouwd.
• Sommige sloten hebben een angel waarop de sleutel met holle steel zijn
omwentelingen maakt.
 |
Fig.7 A B C D Fig.8 A B C D E F G |
ring steel kraag baard slot-of grondplaat schoot veer bezettingen, repen en/of kruisen schootkop trekknop sluitkast |
Soorten sleutels
Sleutels krijgen een naam naar de wijze waarop ze functioneren in het
slot of
naar hun uiterlijke vorm.
Door de eeuwen heen onderscheiden we een vijftal types van sleutels.
De draaisleutel
De draaisleutels zijn ons het meest bekend. Na het inbrengen van de sleutel
wordt met de sleutel een draaiende beweging gemaakt die de schoot in
beweging brengt. De draaiende beweging kan een halve of meerdere
omwentelingen bedragen.
Haaksleutels mogen we beschouwen als de verre voorlopers van de
draaisleutels. De moderne klavier- en cilindersleutels behoren tot dit
type.
De steeksleutel
Met steeksleutels maak je een glijdende beweging waarbij je de veren
van
een spreidveerslot samendrukt om zo de schoot in beweging te brengen.
Hoewel dit sleuteltype bij ons verdween bleef het in Noord-Afrika, bij
de
Toearegs en in Azië o.a. in India, Nepal, China en Bali in gebruik.
Hefschuifsleutels en tandsleutels
De naam hefschuifsleutel verklaart het gebruik. Bij het inbrengen van
de
sleutel in het slot wordt na een verticale beweging, die de vergrendeling
opheft, de schoot door het horizontaal schuiven met de sleutel verplaatst.
De
tandsleutels zijn voorlopers van dit type.
Schroefsleutels
Voor de bediening van hangsloten. Zij kunnen voorzien zijn van een
buiten- of binnenschroefdraad die links- of rechtsdraaiend is.
Hefsleutels
Zij hebben een spatelvormige baard die gebruikt wordt voor eenvoudige
klinkvergrendelingen.
Opmerking:
Ankervormige sleutels kunnen moeilijk bij bovenstaande types worden ingedeeld.
De vorm van de sleutel verklaart hun naam, doch er is weinig geweten
over hun gebruik.
| A B C D E F |
draaisleutel |
Soorten sloten
Hangsloten
Onderscheid wordt gemaakt naar het gebruik der sloten. Zo kunnen we
gemakkelijk vaste sloten van hangsloten onderscheiden. Hangsloten zijn
afneembare, autonome sloten, die zonder enige moeite kunnen vervangen
of
verplaatst worden en dus geen drager nodig hebben. Hangsloten komen in
allerlei vormen en afmetingen voor.
Vaste sloten
Vaste sloten zijn immobiel en hebben een drager nodig.
We onderscheiden:
Opgebouwde sloten: het volledige slot wordt bovenop de drager
bevestigd. Het volledige mechanisme bevindt zich buiten de drager, hetzij
aan de
binnenzijde, hetzij aan de buitenzijde van deur of koffer. Veel Romaanse
sloten zijn van dit type. Opgebouwde sloten worden nogmaals ingedeeld
in
open opgebouwde sloten(het mechanisme blijft volledig zichtbaar; vooral
voorkomend bij sloten van Duitse herkomst) en gesloten opgebouwde sloten.
Hier is het mechanisme volledig door een doos omgeven en zo aan het zicht
en het manipuleren onttrokken.
Ingelaten sloten: zijn verzonken in hun drager, enkel de slotplaat is
zichtbaar.
Insteeksloten: Zijn vandaag de dag het meest in gebruik. Ze zitten
volledig verborgen in hun drager. Enkel het sleutelgat is zichtbaar.
Dit slottype
werd
pas vanaf de 18de eeuw mogelijk omdat dan pas de verfijning van de
techniek dit toeliet.
|
 |
 |
Gesloten opgebouwd klinkslot, ijzer, Duitse gebieden, 16e-17e eeuw, 21,5 x 38 cm. |
Datering en herkomst
De datering en het bepalen van de herkomst van ijzeren voorwerpen in
het
algemeen en van sloten en sleutels in het bijzonder is geen eenvoudige
zaak.
De vorm van het sleutelgat of het baardprofiel kan een interessante hulp
zijn
ter datering van sleutels en sloten.
Rechte baarden komen vooral in de Romaanse en Gotische periode voor.
Tijdens de 16de en 17de eeuw werden de baarden onderaan verbreed en
vanaf de 18de eeuw krijgen we baarden onder de vorm van letters of cijfers.
Baardprofielen
HISTORISCH OVERZICHT SLEUTELS EN SLOTEN
VOOR CHRISTUS (10de eeuw V.C. tot 2de eeuw V.C.)
• Sleutels uit de late bronstijd
• Griekse sleutels
• Keltische sleutels
VOOR EN NA CHRISTUS (5de eeuw V.C. tot 5de eeuw N.C.)
• Romeinse sleutels
NA CHRISTUS (6de eeuw tot 20ste eeuw)
• Sleutels en sloten uit de vroege en hoge middeleeuwen
-Angelsaksische sleutels
-Viking sleutels
-Merovingische en Karolingische sleutels
-Byzantijnse sleutels
• Romaanse sleutels
• Gotische sleutels
• Renaissance sleutels
-Lantaarn sleutels
-Stoere sleutels voor samengestelde schootveersloten
• Barok en Rococosleutels
-Kamerheer sleutels
-Engelse sleutels
• Sleutels uit de 19de en 20ste eeuw
-Letter- en cijferbaardsleutels
-Klavier sleutels
-Sleutels voor pomp- of Bramahslot
-Sleutels voor cilinder of yaleslot
HOE HET BEGON: DE PERIODE VOOR CHRISTUS
De eerste tekenen van “Sleutel en Slot” vinden we terug
in de Egyptische
grafcultuur onder de vorm van hiërogliefen of als getekende
historische bron.
Het waren eenvoudige houten sleutels en sloten met en diepe symbolische
betekenis.
Veiligheid was toen niet de eerste vereiste van sleutel en slot,
wel de
symboliek en de afschrikking.
De verbanden tussen Egypte en de Griekse wereld moeten we niet ver
zoeken. Handelsrelaties en de expansiedrang van o.a. Alexander de
Grote
hebben ertoe bijgedragen dat we gelijksoortige sleutels in Europa
weervinden.
De tempelsleutels zijn van het oudste type en waren zeker al in 1000
voor
Christus in gebruik. Van deze sleutels zijn slechts een paar zeldzame
exemplaren bewaard waaronder de bronzen tempelsleutel van het Artemis
heiligdom van Lusoi (Arkadië) nu bewaard in het Museum of Fine
Arts in
Boston(VS). Het gaat hier om een 40,5 cm lange sleutel. Deze lengte
verklaart het vaak afgebeelde gebruik om de sleutel als
waardigheidssymbool over de schouder te laten dragen door een slaaf.
Vermits de sloten uit deze periode uit hout werden vervaardigd bestaan
er
geen overblijfselen ervan. Bronnen hebben echter toegelaten een goede
reconstructie van het toen bestaande slot samen te stellen.
Tijdens de Europese brons- en ijzertijd ontmoeten we de “keltensleutels”.
Het gaat hier om bronzen en later ook ijzeren haak- of ankervormige
sleutels.
De haakvormige sleutels mogen we beschouwen als de verre voorlopers
van onze hedendaagse draaisleutels.
De Keltische sleutels werden vervaardigd door middel van de verloren
wastechniek.
 |
Reconstructie van een Egyptisch slot te vergelijken met Dogon en Bamana sloten (Mali) |
Haaksleutel, tandsleutel, ankervormige sleutel en steeksleutel, ijzer, Keltisch en Galloromeins Europa, 1eeeuw voor tot de 3e eeuw na Christus, 15 tot 31,5 cm |
 |
Evenals bij hun Egyptische voorlopers(zeker al 2000 voor Christus),
vinden
we in Zwart Afrika de Bamana- en Dogonsloten die een sterke gelijkenis
vertonen qua functioneren en uitzicht met het Egyptische slot. Het
zijn
houten sloten met een hefsysteem en houten pinnetjes. (de voorlopers
dus
van het huidige cilinderslot) Deze sloten zijn versierd met vooral
vooroudersen
vruchtbaarheidssymbolen. Heel apart zijn de sloten van de Toearegs.
Om
hun bagagezakken af te sluiten gebruiken deze herders platte
spreidveerhangsloten. De sleutels vertonen vaak godsdienstige motieven
en worden als sieraad en als statussymbool door de vrouwen om de
hals
gedragen.
 |
Dogonslot, hout en ijzeren pennen, Mali, eind 19e eeuw, |
|
 |
In Azië heeft vooral India een speciale slotencultuur. De rijk
versierde, van
geheime sluitingen voorziene hangsloten, zijn enig in hun soort.
Ook in Nepal en Tibet werden sloten van grote schoonheid vervaardigd.
China kende een bloeiperiode van vooral spreidveerhangsloten.
 |
Hangslot met geheim en vier |
 |
Hangslot met 3 sleutels, ijzer, India, 20e eeuw (?), 10 x 29 x 4 cm |
DE SLEUTEL ALS SYMBOOL VAN HEMELSE VERHEFFING TOT
DIEPSTE VERNEDERING
In vele culturen is de “Sleutel” het symbool van waardigheid
en macht zoals
o.a. bij de Grieken en de Egyptenaren.
Maar ook in West-Europa, tijdens de Middeleeuwen en de Renaissance
stonden de sleutels van de burcht of de stad als symbool van vrijheid.
Veroveraars beseften dat zeer goed, want het overhandigen van de
stadssleutels aan de nieuwe heersers werd beschouwd als een daad
van
ultieme vernedering.
Vele steden en gemeenten dragen de sleutel in hun wapenschild of
stadszegel.
Ook in het dagelijkse leven van de gewone burger hadden: “Sleutel
en Slot” een symbolische betekenis. Het zichtbaar dragen
van de sleutel aan de
gordel of als ring rond de vinger was een teken van rijkdom en macht.
Maar
ook het afleggen van die sleutel werd gezien als een symbolische
daad. Zo
gooide bijvoorbeeld de overgebleven echtgenote, in het bijzijn van
de
notabelen van de stad, haar sleutels neer op het graf van de overleden
echtgenoot. Vanaf dit ogenblik werden er geen schulden meer aanvaard.
Zegel van Oostende, Petrus met sleutels, 1335 (Algemeen Rijksarchief,
Brussel
De Romeinse periode bracht weinig innovatie op slottechnisch gebied.
Maar
de Romeinse overheersers waren grootmeesters in de integratie van
de
technische vaardigheden van de door hen opgeslorpte culturen.
We zien de geboorte van de eerste volledig uit metaal vervaardigde
sloten
(brons en ijzer) met als bijzonderste voordelen de kleinere afmetingen
en de
grotere precisie van het mechanisme. Typisch zijn de Romeinse
maskerhangslotjes.
De Romeinen gebruikten veren in hun sloten wat zeker voor het gebruik
van
hangsloten noodzakelijk was. Ze bezorgden het slot een grotere stabiliteit.
Bijzondere aandacht dient gevestigd op de ringsleutels, zij waren
de
voorlopers van onze trouwringen. Naar aloud Romeins gebruik gaf de
kersverse echtgenoot zijn bruid de (ring)sleutel die symbolisch toegang
verschafte tot de bezittingen van de echtgenoot. Dit was het bewijs
dat de
echtgenoot zijn bruid het volle vertrouwen schonk.
 |
Romeinse ringsleutels waaronder draai-, steek- en hefschuifsleutels, brons, Europa, 2e tot 3e eeuw, 2 tot 2,5 cm |
 |
Romeins maskerhangslotje, beugel ontbreekt, brons, 3,5 x 3 cm. |
SLEUTELS EN SLOTEN UIT DE VROEGE EN HOGE
MIDDELEEUWEN
De vroege middeleeuwen zijn een duistere periode. Uit de Nederlanden,
met
uitzondering van Wallonië, verdween de Romeinse invloed ook
op
sluitgebied. In Gallië, het latere Frankrijk, kon de Romeinse
cultuur en taal
grotendeels standhouden, wat voor de latere evolutie van twee belangrijke
slottypes, het schootgrendel- en schootveerslot van doorslaggevend
belang was.
Sleutel uit de Merovingische (Clovis) en Karolingische (Karel de
Grote)
periode zijn zeldzaam.
De Merovingische en Karolingische sleutels zijn versierd met geometrische
motieven, vaak met christelijke invloeden.
In tegenstelling tot de toestand in Europa bleef het gebruik van
sleutels en
sloten in het Oost-Romeinse Rijk, gedurende de vroege en hoge
middeleeuwen de gewoonste zaak. De Byzantijnse hefschuifsloten werden
er geleidelijk vervangen door sloten met een draaimechanisme.
 |
Angelsaksische draai-en steeksleutels, brons, |
Byzantijnse draaisleutels met scharnierende ring en zegelmatrijs, brons, Turkije, 4e tot 15eeeuw, 5 tot 7,5 cm. / Byzantijnse spreidveerhangslotje in de vorm van een paard, brons, Turkije, 4e tot 15eeeuw, 4 x 5,5 cm. |
 |
De Romaanse periode is heel sterk doordrongen van de geest van het
christendom. De rijke kloostercultuur speelt er een doorslaggevende
rol.
In deze periode worden de abdijen eilanden van intellectuele ontwikkeling
en
handenarbeid.
Vermeldenswaardig is de “Hefsleutel” ook wel eens “Clé a
la capucine” genoemd. In de kloosters had de abt één
sleutel waarmee hij alle lokalen kon
betreden. Dit is uiteraard de voorloper van het “Centraal hoofdsleutelsysteem” welke
vandaag de dag wordt toegepast. We bemerken een sterke toename van het
gebruik van sleutels. Deze
werden door de smid uit een stuk op het aambeeld vervaardigd.
In de Germaanse gebieden ontwikkelde zich in deze periode het
schootveerslot of dagslot.
In de Romaanse gebieden bleef vanuit de Romeinse traditie het
schootgrendelslot of nachtslot in gebruik.
Door de toenemende handelsactiviteit en de daarmee gepaard gaande
bouwwoede krijgen we beter en doeltreffender sluitwerk en een gevarieerder
aanbod, vooral van vaste sloten op gebouwen en meubilair.
 |
 |
| Romaanse draaisleutels, ijzer, Frankrijk, 11e - 12e eeuw, 6,5 tot 26,5 cm |
Uitzonderlijke Romaanse (?) draaisleutel met versierde ring en octogonale steel, ijzer, Frankrijk, 10e - 12e eeuw, 14 cm |
De nieuwe rijkdom en de economische welvaart van de rijke burgers
stimuleren een bijzonder gevarieerde kunstproductie in deze stedelijke
cultuur. De Gotiek vertegenwoordigt een hoogtepunt in de slotsmeedkunst.
De “kerk” blijft uiteraard een prominente rol spelen zoals
blijkt uit de
bouwkunst, de beeldhouwkunst en de schilderkunst uit die tijd. Niettemin
is
de Gotische periode er een van een maatschappij in evolutie.
Anders dan de Romaanse stijl beperkte de Gotiek zich niet alleen
tot de
kerkelijke architectuur, er heerste een bloeiende burgerlijke bouwkunst.
De vrijmetselaars(metsers, bouwvakkers) trokken van stad tot stad
waardoor
ook de kennis van sleutel en slot van stad tot stad werd overgedragen.
In de Gotische periode zijn de sleutels en sloten meer verfijnd door
gebruik
van vijlen en versiertechnieken zoals graveren en doorboren.
 |
 |
| Gothisch ingelaten kistoverslagslot met ajour bewerkte plaat, ijzer, Vlaanderen of Frankrijk, 15e - begin 16e eeuw, 19 x 15 cm |
Gothisch ingelaten kistoverslagslot met overslag en klemhaken, ijzer, Frankrijk(?), 15e - begin 16e eeuw, 26 x 22 cm |
 |
 |
| Open opgebouwd klauwslot, ijzer, Duitse gebieden, eind 15e - begin 16e eeuw, 16 x 11 cm |
Gothisch ingelaten kistoverslagslot met uitgezaagde randen, ijzer, Vlaanderen , 15e - 16e eeuw, 17 x 15 cm |
De Renaissance spiegelt zich aan de stijl uit de antieke Griekse
en Romeinse
oudheid en streeft naar orde en stabiliteit in de maatschappij. Het
duurdere
sluitwerk gaat er evolueren naar het schootgrendelslot met veer,
het ideale
dag- en nachtslot op één grendel. Dit slotprincipe
is vandaag de dag nog
steeds in gebruik. In de Renaissance bereiken de sloten een zeldzaam
hoogtepunt wat de versiering betreft. Grieks-Romeinse motieven sieren
de
voorzijde van belangrijke sloten. De sloten blijven tot en met de
eerste helft
van de 17de eeuw een belangrijk deel uitmaken van het architecturale
geheel.
In deze periode ontstaat ook het letter- of cijferslot. Een sluitsysteem
dat
tot op vandaag vooral op fietssloten in gebruik is.
Onze bijzondere aandacht vragen de prachtige lantaarnsleutels die
de
spitstechnologie van de slotenmakerkunst vertegenwoordigen. “De
Meester
slotenmaker” verenigt in zich een drietal belangrijke kenmerken
met name:
materiaalkennis, technisch inzicht en een flinke portie handvaardigheid.“
Vrijmeester” werd men pas na minstens vier jaar dienst als leerknaap.
Het
afleggen van een meesterproef, waarmee de kandidaat “Vrijmeester” bewees
dat hij het vak grondig beheerste, liet hem toe zijn eigen werkhuis
en winkel
te openen. De meesterslotenmakers waren verenigd in het smedenambacht
dat de kwaliteit van de producten en de concurrentie scherp in de
gaten hield.
Vanaf deze periode kunnen we duidelijk nationale stijlen onderscheiden
bij de
hoogversierde sleutels. We onderscheiden sleutels uit de Venitiaanse,
Franse, Spaanse en Duitse gebieden. Stuk voor stuk hoogstandjes van
kunstsmeedwerk.
Ook merkwaardig voor de Renaissance periode zijn de stoere sleutels
voor
samengestelde schootveersloten die vooral van toepassing waren op
zware
koffers.
 |
 |
| Renaissance sleutels van het Franse type, ijzer, eind 16e-begin 17e eeuw, 8,5 tot 18 cm |
Zogenaamde Venetiaanse sleutels, ijzer, Italië, Frankrijk, 16e eeuw, 6 tot 16 cm |
Uit de Renaissance groeide een nieuwe kunstrichting, namelijk de
barok.
Daar waar de Renaissance streefde naar orde en stabiliteit, streefde
de
Barok naar het grootse en het weelderige. Zowel de Barokke childerijen,
de
beeldhouwwerken als de gebouwen laten een overweldigende indruk na.
De
Rococo is de laatste fase in de ontwikkeling van de Barok. Barok
en Rococo
zijn beiden gekenmerkt door beweging, levendigheid en verbeelding.
Rococo
onderscheidt zich van de Barok door de speelsheid, de lichtheid en
de
tederheid van zijn kunstcreaties.
De Franse cultuur en sloten krijgen in onze streken de bovenhand.
Zeer merkwaardig uit deze periode zijn de kamerheersleutels en de
Engelse sleutels.
 |
Kamerheersleutels, brons, verzilverd, verguld, Oostenrijk, Portugal, Spanje (?) , 18e-19 e eeuw, 11,5 tot 23 cm. |
 |
Sleutels van het Engelse type, ijzer, staal, Engeland, Frankrijk, 18e eeuw, 7 tot 14 cm. |
VAN AMBACHT NAAR INDUSTIE
SLEUTELS EN SLOTEN UIT DE 19DE EN 20STE EEUW
Op het einde van de 18de eeuw komt de “sluittechniek” in
een ware
stroomversnelling terecht, dit onder invloed van de industrialisatie
en het
kapitalisme dat daarmee gepaard gaat. Het teloorgaan van de sterk
op
protectionisme gerichte ambachten had een gunstige invloed op de
technische evolutie van sleutel en slot.
Het respect voor traditie en sierlijke vormen moest plaats maken
voor
veiligheid en zakelijkheid. Langzaam maar zeker werden de ambachtelijke
bedrijven verdrongen door de industriële. De industrieën
in Engeland en in de
Verenigde Staten namen het voortouw.
Snel werden een reeks belangrijke patenten afgeleverd:
• Bramah (Engels machinebouwer) vond het pompslot uit dat tot op heden
bij heel wat brandkasten in gebruik blijft.
• Chubb bracht het klavierslot op de markt.
• Linius Yale vond in 1848 het cilinderslot uit.
Het alom gebruikte cilinderslot gaat in essentie terug naar de vroegste
Egyptische houten hefsloten. De ingebrachte sleutel brengt bij beiden een
aantal pinnen op één lijn en bevrijdt zo de schoot uit
haar gesloten stand.
Iedereen kent de evolutie van sleutels en sloten tot op heden, de
toekomst is
voorspelbaar. Sinds enkele jaren deed de elektronica met codes en
plastiekkaarten haar intrede en zal ze met rasse schreden de mechanisch
geactiveerde sloten verdringen.
We staan er niet meer ver vanaf dat men door gebruik van eigen stemgeluid
de deur zal kunnen openen. Dit zou meteen het einde kunnen betekenen
van
een sleuteltijdperk dat ruim vierduizend jaar standhield.
Opgebouwd pompslot met sluitkast en sleutels, mechanisme en sleutels
in staal, omkasting in
messing, Frankrijk, eind 19e - begin 20e eeuw, 15,5 x 21 cm (zonder
sluitkast).
DE SLOTENINDUSTRIE IN WEST-VLAANDEREN
De NV Litto met als oorspronkelijke naam “Ferronnerie et Fonderie
du
Littoral” werd gesticht op 24 februari 1924 door Maurice Braet.
Dankzij de opeenvolgende kapitaalsverhogingen en de inbreng van enkele
belangrijke ijzerhandelaars – aandeelhouders werden er vaste
afzetgebieden
in het binnenland verzekerd. Ook in het buitenland werden hoge exportcijfers
gerealiseerd (vertegenwoordigde 50% van de productie)
Na de tweede wereldoorlog verminderde de export maar werd de
binnenlandse vraag groter. Het bedrijf specialiseerde zich vanaf
de vijftiger
jaren in hoogwaardige kwaliteitsproducten, veiligheidscilinders en
hoofdsleutelsystemen.
Met de epoxybehandeling van de deursloten was Litto eind van de jaren
zeventig de eerste om dit procédé toe te passen.
De negentiger jaren betekenden een keerpunt voor de NV Litto. In
volle
periode van fusies en overnames wordt Litto respectievelijk overgenomen
door de Franse Holding Poliet en amper zes jaar later door het Scandinavisch
concern Assa(zweeds)-Abloy(Fins). Assa-Abloy is wereldleider in de
slotenindustrie en omvat wereldwijd 125 ondernemingen met een totaal
van
24.000 werknemers. Deze holding waarborgt dan ook de continuïteit
van ons
West-Vlaams bedrijf. De NV Litto kan rekenen op de technologische
kennis
van alle bedrijven welke deel uitmaken van de groep.
Het devies van de NV Litto luidt:
“ Het produceren van hoogwaardige sluitsystemen welke de volgende vier
eigenschappen hoog in het vaandel dragen: Safety (veilig tegen inbraak),
Security (veilig voor de bewoner bij het openen van binnenuit), Comfort
en
Design."